🔸 خلافت عبدالملک مروان

▫️ عبدالملک فرزند مروان، پیش از خلیفه‌شدن (در سال 65 هجری)، به زهد و عبادت شهرت داشت. عبدالملک کمترین انتقاد را بر نمی‌تافت و در رعایت نظم مالی سختگیر بود. وی سیاست پیشین سرکوب خوارج و کشورگشایی‌ها را با جدیت پی گرفت.

 ▫️ عبدالملک با مشکلات بسیاری روبرو بود که بزرگترین آن، ادعای خلافت عبدالله ابن زبیر در مدینه و پیروی عراق از ابن زبیر بود.

▫️ او ابتدا با رومیان قرارداد ترک مخاصمه بست، سپس بر روی نبرد با مصعب بن زبیر در عراق متمرکز شد. جنگ با اتباع زبیر به درازا کشید، اما سرانجام مصعب در سال ۷۲ هجری شکست خورد و کشته شد و بدین ترتیب عراق به تبعیت عبدالملک درآمد.

▫️ عبدالملک سپس به حجاز روی آورد. ابن زبیر که دعوی خلافت داشت، به مکه پناه برد و گمان کرد کسی در مکه توان جنگ با او را ندارد. عبدالملک، حجاج بن یوسف ثقفی را راهی نبرد با او کرد. حجاج پس از سرکوب عوامل ابن زبیر در طائف، با کسب اختیارات بیشتر برای تعرض به مکه، چندین ماه شهر را در محاصره گرفت که بر اثر آن قحطی شد و کعبه آماج تیرهای آتشین واقع گردید و سرانجام ابن زبیر در سال ۷۳ از پای درآمد و حجاز نیز تسلیم عبدالملک شد.

▫️ وی پس از تعیین تکلیف مدعیان داخلی، به نبرد با رومیان پرداخت و به سختی شکستشان داد.

از جمله اقدامات عبدالملک، سپردن حکومت مدینه به حجاج بن یوسف بود. وی سپس در سال 74 ولایت عراق را نیز به حجاج سپرد و سپس در سال ۷۸ همه قلمرو ایران تا شرق را نیز به وی واگذار کرد. حجاج بن یوسف از بی‌رحم‌ترین و خونریزترین حکام همه‌ی دورانهاست، به طوری که قتل حدود 130 هزار نفر توسط وی به ثبت رسیده است. وی از سرسخت‌ترین دشمنان شیعیان بود که با خشونتی کم نظیر، سرزمین‌های تحت ولایت خود را آرام کرد.

▫️ عبدالملک در اواخر دوره‌ی خلافت حدود 21 ساله‌ی خود، ولید فرزندش را به عنوان ولیعهد تعیین کرد و خود در سال ۸۶ هجری درگذشت.