🔸 دولت مستعجل پسر یزید

▫️ پس از مرگ یزید، حجاز و عراق و شام دستخوش آشفتگی شد. معاویه فرزند یزید (موسوم به معاویه دوم) که حدود 20 سال داشت، به منبر رفت و با انتقاد از خاندان خود، خویش را از خلافت خلع کرد و پایان خلافت «آل سفیان» را اعلام کرد. در این خطبه، جنگ معاویه بن ابی سفیان با امام علی(ع) و نیز اعمال ناشایست پدرش یزید و به خصوص به شهادت رساندن امام حسین(ع) و خاندان پیامبر(ص)را گناهانی بزرگ اعلام کرد.

▫️ دوران خلافت معاویه بن یزید بسیار کوتاه بود و برخی از منابع آن را چهل روز دانسته‌اند. به اتفاق همه روایات تاریخی، او برعهده گرفتن خلافت را خوش نداشت و از آن بیزار بود.

▫️معاویه دوم پس از مدت کوتاهی در سال ۶۴ هجری درگذشت. علت مرگش معلوم نیست. برخی از تاریخ‌نگاران احتمال کشته شدن او را مطرح کرده‌اند و از خوراندن سم به او خبر داده‌اند و برخی مرگش را با ضربه دانسته‌اند.

▫️ در حجاز و عراق و در پاره‌ای از نقاط مانند حمص و فلسطین، مردم با عبدالله بن زیبر بیعت کردند. مردم دمشق به طور موقت با ضحاک بن قیس بیعت کردند. در بصره، مردم با عبیدالله بن زیاد بیعت کردند. پس از مدتی مردم کوفه و بصره، بر ضد والیان خود قیام کردند.

▫️ حسان بن مالک کلبی، والی وقت فلسطین و دایی یزید، به اردن رفت و قبایل بسیاری را که دل با بنی امیه داشتند، گرد آورد. مروان و سران اموی که از حجاز اخراج شده بودند به حسان پیوستند.

در این میان مروان بن حکم نیز در ابتدا قصد داشت با ابن زبیر بیعت کند و برای امویان امان بگیرد ولی از سوی عبیدالله بن زیاد به او پیشنهاد خلافت شد و دیگران استقبال کردند.

▫️ بنی امیه علیرغم برخی اختلافات داخلی، به سرعت حول مروان بن حکم گرد آمدند و او را به قدرت رساندند و اینگونه شد که خلافت از شاخه سفیانی بنی امیه، به شاخه مروانی منتقل شد.