🔻 روش سیاسی معاویه ـ دو

▪️ جعل حدیث

▫️ معاویه در جعل حدیث دو روش را پیش گرفت. روش اول جعل احادیثی در مدح خود و دیگر رقبای اهل بیت (ع) و دوم جعل حدیث در مذمت اهل بیت. جعل حدیث در مدح معاویه آنقدر زیاد است که برخی بزرگان اهل سنت نیز (نظیر ابن تیمیه) به آن اقرار دارند.

▪️ استفاده از قوه قهریه برای سرکوب مخالفان داخلی

▫️ در حالیکه تا پیش از معاویه و در زمان خلفای قبلی، استفاده از سپاهیان عمدتاً در مواجهه با دشمنان «مسلح» خارجی و یا داخلی و در قالب جنگ موضوعیت داشت، معاویه برای نخستین بار پایه‌گذار استفاده از قدرت نظامی برای سرکوب مخالفان سیاسی «غیر مسلح» شد.

▪️ ایجاد ولایتعهدی

▫️ هرچند خلفای نخستین جهان اسلام به شیوه‌های مختلفی به حاکمیت رسیدند (بیعت، وصایت، شورا)، اما هیچکدام از خلفا در زمان حیات خود نسبت به تعیین ولیعهد اقدام نکردند. معاویه علاوه بر تعیین یزید به عنوان جانشین، در زمان حیات خود برای وی بیعت می‌گرفت.

▪️ تطمیع، شیوه‌ای برای خرید صاحب‌نفوذان

▫️ از جمله اقدامات خاص معاویه در حکومت‌داری که پس از وی توسط امرا و جانشینان او رواج یافت و به عنوان شیوه‌ای مؤثر برای خاموش کردن مخالفت‌ها به کار گرفته شد، پرداخت رشوه و تطمیع مالی افراد ذی‌نفوذ بود.

▫️ معاویه در یک کلام سردمدار بهره‌گیری از «زر، زور و تزویر» برای توسعه نخستین بنای سلطنتی در تاریخ اسلام شد که این سیره و روش در خلافتهای بعدی نیز به‌وفور مورد بهره‌برداری قرار گرفت.