✅ خیانتهای یک عنصر وابسته (برشهایی از زندگی رضاخان)
🔻 قسمت هشتم ـ جنایت در مسجد گوهرشاد
ـــــــــــــــــــ
▪️ در نوبتهای گذشته بخش کوچکی از جنایتهای حاکم دستنشاندهی انگلستان (رضاخان) ترسیم شد، اما رویکرد خشونتبار او در مبارزه با دین، آزادیخواهی و استقلالطلبی مردم ایران تنها به آن موارد محدود نیست، سال 1314 یکی از جنایتهای اصلی دوران حاکمیت او به وقوع پیوست؛ کشتار مردم بیپناه در مسجد گوهرشاد.
ـــــــــــــــــــ
🔹 رضاخان سیاستهای خود در مبارزه با سنتهای ملی و مذهبی مردم را از سال 1307 با فرمان تغییر لباس آغاز کرد. او ابتدا مردان را ملزم به استفاده از کلاه پهلوی کرد، پس از مدتی دستور تغییر کلاه پهلوی به کلاه شاپو صادر شد!
🔹 در خرداد ماه 1313 (پس از دیدار رضاخان از ترکیه) زمزمهی کشف حجاب مطرح شد، بسیاری از اندیشمندان که پیشبینی چنین تصمیم و اقدامی را داشتند، بر اعتراضات خود افزودند.
🔹 در فروردین ۱۳۱۴ اتفاق دیگری افتاد؛ جشنی دولتی با حضور وزیر معارف در شیراز برپا گردید و در آن، عدهای از دختران کشف حجاب کرده و به رقص و پایکوبی پرداختند. صدای اعتراض مردم شیراز بلند شد اما اعتراض آنها سرکوب و سخنران مراسمشان (فالی) دستگیر و زندانی شد.
🔹 در مشهد، گروهی از علما تصمیم گرفتند که آیت الله سیدحسین طباطبایی قمی (از علمای طراز اول آن دوره) را به تهران بفرستند تا مگر گفتگوی او با رضاخان باعث انصراف وی از تصمیمات دینستیزش شود.
🔹 «سید» در اوایل تیرماه 1314 به تهران آمد؛ اما به دستور رضاخان، اقامتگاهش به محاصره درآمد و تحت کنترل ماموران قرار گرفته و ممنوع الملاقات شد.
🔹 روحانیون مشهد پس از اطلاع از موضوع، از مردم خواستند که در اعتراض به محدودیتی که برای «سید» بهوجود آورده، دست به اعتصاب و تحصن بزنند و در مسجد گوهرشاد گرد هم آیند.
🔹 ۱۵۰ نفر از متنفذین مشهد نیز خطاب به رضاخان نامهای نوشته و خواستار آزادی آیت الله قمی شدند؛ اما مسؤول تلگرافخانه قبل از ارسال تلگراف، آن را به اطلاع فتح الله پاکروان (استاندار) رساند. او هم بلافاصله، دستور تعقیب امضاکنندگان تلگراف را صادر کرد؛ عدهای دستگیر و برخی نیز مجبور به ترک مشهد شدند.
🔹 از روز چهارشنبه 18 تیر، تجمع مردم در حرم رضوی آغاز شد و درگیریهای پراکندهای با عوامل حکومتی اتفاق افتاد (خصوصاً در حمایت از شیخ محمد تقی بهلول)، تجمعات، سخنرانیها و اعتراضات و شعارها هر لحظه بیشتر میشد، عوامل شهربانی با استقرار در ورودیهای حرم مطهر، مانع از ورود و خروج مردم متحصن شدند، اما رفت و آمدها متوقف نشد. همین امر به درگیری مختصری در روز جمعه 20 تیرماه منجر شد که طی آن 22 نفر از مردم متحصن کشته و عدهای نیز زخمی شدند.
🔹 روز شنبه تجمعات شلوغتر و مخالفتها علنیتر شد، بر تعداد نیروهای نظامی اطراف حرم نیز افزوده شد، نیمه شب شنبه 21 تیرماه، حرم مطهر به محاصره کامل درآمد و حمله به جمعیت بیدفاع آغاز شد، صدها تن از مردم آماج گلولههای نظامیان قرار گرفتند و طبق آمارهای موجود بیش از 1650 نفر به شهادت رسیدند.
🔹 اوج جنایت آنجاست که مأموریان حکومت رضاخان، برای مخفی نگاه داشتن جنایت خود، عدهی زیادی از مجروحان را نیز به همراه اجساد شهدا، زنده به گور کردند.
🔹 پس از کشتار بیرحمانه مسجد گوهرشاد، عدهی زیادی از علمای مشهد (حدود 30 نفر) دستگیر، زندانی و یا تبعید شدند. تولیت آستان قدس رضوی (محمدولی خان اسدی) نیز اعدام شد.